VS geeft detransitioners eindelijk een eigen diagnosecode

Sinds 1 oktober 2026 hebben de Verenigde Staten voor het eerst een eigen medische diagnosecode voor mensen die terugkeren van een gendertransitie. De Amerikaanse gezondheidsautoriteit CDC keurde de nieuwe ICD-10-code F64.A goed, "genderidentiteitsstoornis, in remissie" — bedoeld voor iedereen die de incongruentie tussen geboortegeslacht en genderidentiteit niet langer ervaart. Wat klinkt als een technische aanpassing van een classificatiesysteem, is voor detransitioners het einde van jaren medische onzichtbaarheid.
Een code die er nooit was
Tot nu toe bestond er in de Amerikaanse diagnoseclassificatie geen aparte registratie voor detransitie. Wie stopte met hormonen of chirurgie liet ongedaan maken, viel administratief tussen wal en schip: de behandelend arts kon de zorg niet correct coderen, en verzekeraars konden een aanvraag daardoor makkelijk afwijzen. Kurt Miceli, medisch directeur van de Amerikaanse medische waakhond Do No Harm, diende het voorstel voor de nieuwe code in nadat detransitioners jarenlang hadden aangegeven dat hun zorgvraag simpelweg niet bestond volgens het systeem.
Het gat dat de code moet dichten
Hoe concreet dat gat kon uitpakken, illustreert de spoedarts Aida Cerundolo aan de hand van een patiënte die na verwijdering van haar eierstokken alsnog een hoge dosis oestrogeen kreeg voorgeschreven — medisch de verkeerde keuze voor iemand die net had gedetransitioneerd, maar wel de behandeling die het systeem herkende. De juiste zorg kon niet worden vergoed, simpelweg omdat er geen code voor bestond. Cerundolo spreekt van een medische wereld die door activistische aannames is "geïnfecteerd", waarin de mogelijkheid van spijt of terugkeer decennialang nauwelijks institutioneel werd voorzien.
Meer codes voor orka-beten dan voor mensen
Claire Abernathy, ambassadeur bij het Independent Women's Forum en zelf detransitioner, vat de scheve verhouding scherp samen: het Amerikaanse classificatiesysteem kent sinds 2015 al drie verschillende codes voor "gebeten door een orka", terwijl er tot dit najaar geen enkele code voor detransitie bestond — dit terwijl er alleen al op de jaarlijkse Detrans Awareness Day van 2026 meer aanwezigen waren dan er ooit orka-aanvallen zijn geregistreerd. Het voorbeeld staat inmiddels symbool voor wat detransitioners al jaren aankaarten: hun bestaan werd door de administratie van de gezondheidszorg feitelijk genegeerd.
Onderdeel van een bredere koerswijziging
De nieuwe code staat niet op zichzelf. Ze volgt kort op een rapport van het Amerikaanse ministerie van Volksgezondheid (HHS) over vermeende declaratiefraude bij genderzorg voor minderjarigen: zorgaanbieders zouden die zorg hebben gecodeerd als een niet nader omschreven endocriene aandoening of als vroegtijdige puberteit. Volgens een database van Do No Harm kregen naar schatting veertienduizend Amerikaanse minderjarigen gender-bevestigende behandeling; een studie onder kinderen en partners van militairen die via het militaire zorgstelsel werden behandeld, vond dat bijna een derde binnen vier jaar met de behandeling stopte. Voor detransitioners zelf is de nieuwe code vooral erkenning van iets heel praktisch: een medisch traject dat eindelijk een naam heeft, en daarmee ook een kans op vergoede zorg.

Saskia Weijermars
Redactie
Veelgestelde vragen
Wat houdt de nieuwe ICD-10-code F64.A precies in?
F64.A staat voor "genderidentiteitsstoornis, in remissie" en is bedoeld om te registreren dat iemand de eerdere incongruentie tussen geboortegeslacht en genderidentiteit niet meer ervaart. De code geldt sinds 1 oktober 2026 en maakt het voor Amerikaanse artsen mogelijk detransitiezorg correct te coderen en aan te vragen bij verzekeraars.
Waarom hadden detransitioners eerder geen erkende diagnose?
Het Amerikaanse classificatiesysteem voorzag decennialang niet in de mogelijkheid van spijt of terugkeer na een transitie. Zonder eigen code kon passende herstelzorg — zoals aangepaste hormoonbegeleiding — niet correct worden gedeclareerd bij verzekeraars, ook niet als de eerdere behandeling medisch onjuist bleek.
