Zelfs de indiener twijfelt: Hertzberger keert zich in NRC tegen het advies waar zij om vroeg

Toen de Gezondheidsraad eind juni het langverwachte advies over transgenderzorg voor minderjarigen presenteerde, was de conclusie voor de meeste betrokkenen een opluchting: de Nederlandse aanpak is "zorgvuldig ingericht". Voor Rosanne Hertzberger, NRC-columnist en oud-Kamerlid voor NSC, heeft die conclusie een wrange bijsmaak. In 2024 nam de Kamer twee moties aan: die van Diederik van Dijk (SGP) vroeg om advies van de Gezondheidsraad, die van Hertzberger om onderzoek naar de uitkomsten van het Dutch Protocol. De minister bracht beide onder in de adviesvraag aan de Gezondheidsraad (bron). Nu het rapport er ligt, keert Hertzberger zich in een NRC-column tegen de conclusies — een positie die haar op felle kritiek van voorstanders van de huidige genderzorg is komen te staan.
Gevoelens als basis voor een onomkeerbare stap
In een gesprek met het EO-programma Dit is de dag lichtte Hertzberger haar bezwaar toe. "De claim is altijd geweest: tijd kopen. Puberteitsremmers vertragen de puberteit en dan zien we later wel verder," zei ze. "Remmers zijn geen pauzeknop, maar een eerste stap in de medische transitie." En: "Op basis van gevoelens kan je een heel ingrijpende stap maken." Bij zo'n grote onzekerheid maak je volgens haar liever een fout door niet te handelen dan door wel te handelen (bron).
Een veranderde populatie, een ongewijzigd protocol
Op de achtergrond speelt hoe de groep jongeren die zich meldt met genderdysforie de afgelopen jaren is veranderd. De Cass Review beschreef in Engeland een verschuiving van vooral jongens vóór de puberteit naar vooral meisjes in of na de puberteit, zonder duidelijke verklaring (bron). Het Dutch Protocol is gebaseerd op onderzoek onder de oorspronkelijke, kleinere groep. Finland, Zweden en Engeland zijn inmiddels terughoudender geworden met puberteitsremmers en hormonen bij minderjarigen, terwijl Nederland vasthoudt aan de bestaande aanpak.
Reacties: 'mislukt' of terechte twijfel?
Haar column schoot bij voorstanders van de huidige zorg in het verkeerde keelgat. Op Joop, het opiniekanaal van omroep BNNVARA, schreef psycholoog en schrijver Tom Kniesmeijer op 3 juli 2026 onder de kop "Mislukt, Rosanne" dat Hertzberger eerst trots was op haar motie en nu klaagt over een uitkomst die haar vooroordelen niet bevestigt (bron). Dat de kritiek dit keer niet van een buitenstaander komt, maar van een politicus die om het onderzoek vroeg, maakt het lastiger om als gepolariseerd wantrouwen weg te zetten: Hertzberger vroeg om feiten, kreeg een advies, en concludeert dat haar twijfel niet is weggenomen.
Illustratief is de column vooral voor een breder patroon: rapporten die op papier "zorgvuldig" concluderen, terwijl zelfs wie om het onderzoek vroeg na lezing niet gerustgesteld is. Dat zet vraagtekens bij wat zo'n conclusie in de praktijk betekent voor de jongeren en gezinnen die nu voor de keuze staan.
Let op bij dit advies: de commissie die het opstelde, is niet neutraal. Volgens prof. Smeehuijzen zijn zes van de twaalf direct of indirect betrokken of betrokken geweest bij het voorschrijven of toedienen van puberteitsremmers en cross-seksehormonen (bron). Wat de belangenverklaringen laten zien, lees je op eerlijkovergender.nl.

Saskia Weijermars
Redactie
Veelgestelde vragen
Waarom is Hertzbergers kritiek opvallend?
Omdat zij als Kamerlid voor NSC in 2024 zelf een van de moties indiende die de minister onderbracht in de adviesvraag aan de Gezondheidsraad, en nu ontevreden is met de uitkomst.
Wat is de kern van haar bezwaar?
Dat puberteitsremmers geen pauzeknop zijn maar een eerste stap in de medische transitie, en dat een heel ingrijpende stap op basis van gevoelens wordt gezet.
Hoe werd op haar kritiek gereageerd?
Op Joop schreef Tom Kniesmeijer dat Hertzberger eerst trots was op haar motie en nu klaagt over een uitkomst die haar vooroordelen niet bevestigt.
