Vanaf 1 oktober 2026 krijgt de Verenigde Staten voor het eerst een eigen medische diagnosecode voor mensen die terugkeren van een gendertransitie. De Amerikaanse gezondheidsautoriteit CDC keurde de nieuwe ICD-10-code F64.A goed, "genderidentiteitsstoornis, in remissie" — bedoeld voor iedereen die de incongruentie tussen geboortegeslacht en genderidentiteit niet langer ervaart. Wat klinkt als een technische aanpassing van een classificatiesysteem, is voor detransitioners het einde van jaren medische onzichtbaarheid.
Een code die er nooit was
Tot nu toe bestond er in de Amerikaanse diagnoseclassificatie geen aparte registratie voor detransitie. Wie stopte met hormonen of chirurgie liet ongedaan maken, viel administratief tussen wal en schip: de behandelend arts kon de zorg niet correct coderen, en verzekeraars konden een aanvraag daardoor makkelijk afwijzen. Kurt Miceli, medisch directeur van de Amerikaanse patiëntenorganisatie Do No Harm, diende het voorstel voor de nieuwe code in nadat detransitioners jarenlang hadden aangegeven dat hun zorgvraag simpelweg niet bestond volgens het systeem.
Het gat dat de code moet dichten
Hoe concreet dat gat kon uitpakken, illustreert de spoedarts Aida Cerundolo aan de hand van een patiënte die na verwijdering van haar eierstokken alsnog een hoge dosis oestrogeen kreeg voorgeschreven — medisch de verkeerde keuze voor iemand die net had gedetransitioneerd, maar wel de behandeling die het systeem herkende. De juiste zorg kon niet worden vergoed, simpelweg omdat er geen code voor bestond. Cerundolo spreekt van een medische wereld die door activistische aannames is "geïnfecteerd", waarin de mogelijkheid van spijt of terugkeer decennialang nauwelijks institutioneel werd voorzien.
Meer codes voor orka-beten dan voor mensen
Claire Abernathy, ambassadeur bij het Independent Women's Forum en zelf detransitioner, vat de scheve verhouding scherp samen: het Amerikaanse classificatiesysteem kent sinds 2015 al drie verschillende codes voor "gebeten door een orka", terwijl er tot dit najaar geen enkele code voor detransitie bestond — dit terwijl er alleen al op de jaarlijkse Detrans Awareness Day van 2026 meer aanwezigen waren dan er ooit orka-aanvallen zijn geregistreerd. Het voorbeeld staat inmiddels symbool voor wat detransitioners al jaren aankaarten: hun bestaan werd door de administratie van de gezondheidszorg feitelijk genegeerd.
Nederland: nog geen vergelijkbare erkenning
In Nederland speelt hetzelfde probleem, zonder dat er tot nu toe een oplossing in zicht is. Ook hier valt detransitie niet onder een eigen diagnose: wie stopt met hormonen of spijt krijgt van een operatie, wordt in het dossier doorgaans nog altijd geregistreerd onder dezelfde brede diagnose genderdysforie waarmee de transitie ooit begon. Gerichte nazorg voor detransitioners — van endocrinologische begeleiding tot psychologische ondersteuning bij het ongedaan maken van eerdere stappen — is daardoor niet vanzelfsprekend en hangt vaak af van individuele artsen die zelf naar een passend traject zoeken. De Amerikaanse stap zet daarmee ook de Nederlandse situatie in een scherper licht: zolang hier geen aparte registratie bestaat, blijft onzichtbaar hoeveel mensen het betreft en welke zorg zij precies nodig hebben.
Onderdeel van een bredere koerswijziging
De nieuwe code staat niet op zichzelf. Ze volgt op een kritisch rapport van het Amerikaanse ministerie van Volksgezondheid, dat eerder dit jaar stelde dat zorgaanbieders gendertransitiezorg bij minderjarigen soms verkeerd zouden labelen om die vergoed te krijgen — een rapport dat inmiddels de basis vormt voor onderzoek naar ziekenhuizen door het hele land. Naar schatting veertienduizend Amerikaanse minderjarigen kregen de afgelopen jaren gender-bevestigende behandeling; onderzoek onder militaire patiënten laat zien dat bijna een derde binnen vier jaar weer stopte met de behandeling. Voor detransitioners zelf is de nieuwe code vooral erkenning van iets heel praktisch: een medisch traject dat eindelijk een naam heeft, en daarmee ook een kans op vergoede zorg.