Een nieuw onderzoek van de openbare genderkliniek van Hongkong zet vraagtekens bij een van de meest gebruikte argumenten vóór medische gendertransitie: dat hormonen en operaties de mentale gezondheid verbeteren. Onderzoeksjournalist Christina Buttons besprak de studie in City Journal, uitgegeven door het Amerikaanse Manhattan Institute. De conclusie is ongemakkelijk voor de affirmatieve lijn: zodra copingstijl en sociale steun worden meegewogen, verdwijnt het effect van medische behandeling op depressie en angst grotendeels.

Opzet van het onderzoek

De onderzoekers volgden een groep die oorspronkelijk in 2019-2020 was samengesteld uit 394 patiënten van de Hongkongse genderkliniek. Tussen oktober 2023 en juni 2024 werkten uiteindelijk 178 deelnemers de vragenlijsten af. Die maten depressie, angst en stress met de gestandaardiseerde DASS-21-schaal, plus ervaren sociale steun en copingstrategieën. Door statistisch te corrigeren voor die twee laatste factoren, konden de onderzoekers apart bekijken wat medische transitie zelf nog bijdraagt aan het welzijn van deelnemers.

Geen zelfstandig effect van hormonen en chirurgie

Na correctie voor coping en sociale steun bleek dat hormoonbehandeling en chirurgie geen significante bijdrage meer leverden aan minder depressie, angst of stress. Deelnemers rapporteerden wél een grotere "gender-congruentie" — het gevoel dat lichaam en genderbeleving beter overeenkomen — maar dat vertaalde zich niet naar een merkbaar betere stemming. Buttons citeert de kernbevinding rechtstreeks: de gender-bevestigende behandelingen verminderden depressieve of angstklachten niet significant, zodra voor coping en sociale steun gecorrigeerd werd.

Coping en steun als sterkste voorspellers

Wat wél consistent samenhing met mentale gezondheid, waren psychosociale factoren. Actieve, oplossingsgerichte coping en een steunend sociaal netwerk voorspelden een beter humeur; vermijdende coping — het wegduwen of ontkennen van problemen — hing juist sterk samen met meer depressie en angst. Daarmee wijst het onderzoek in dezelfde richting als eerdere kritiek op het zogeheten Dutch Protocol: verbeterde uitkomsten na transitie worden vaak toegeschreven aan de medische ingreep zelf, terwijl niet-medische factoren zoals begeleiding, gezinssteun en copingvaardigheden minstens zo bepalend lijken.

Wat dit betekent voor de Nederlandse discussie

In Nederland ontbreekt het, net als internationaal, aan gedegen langetermijnonderzoek naar wat mensen in de genderzorg werkelijk vooruit helpt. Als psychosociale ondersteuning een minstens zo grote rol speelt als medische behandeling, dan is dat een reden om niet alleen te kijken naar wachttijden voor hormonen en operaties, maar evengoed naar de kwaliteit en beschikbaarheid van begeleiding, gezinsondersteuning en coping-training — onderdelen van de zorg die in het publieke debat vaak ondergesneeuwd raken bij de discussie over medische ingrepen.