Home › Protocol › Dutch Protocol

Het Dutch Protocol: Oorsprong en Kritiek

Het zogenoemde Dutch Protocol — ontwikkeld vanaf de jaren tachtig en gepubliceerd door Cohen-Kettenis, de Vries en collegas van Amsterdam UMC in 2006, 2011 en 2014 — was decennialang de internationale gouden standaard voor het medicaliseren van adolescente genderdysforie. Sinds Cass (2024) en SBU (2022) staat dit protocol onder zware kritiek.

Wat houdt het protocol in?

Het protocol omvat drie fasen: psychologische diagnostiek vanaf prepuberale leeftijd, puberteitsremming met GnRH-analogen vanaf Tanner-stadium 2-3 (rond elf à twaalf jaar), en cross-sex hormonen vanaf zestien jaar. Chirurgie volgt vanaf achttien. De redenering: puberteitsremming geeft een reflectieperiode en voorkomt distress door ongewenste secundaire geslachtskenmerken.

De onderliggende studies

De Vries e.a. (2011) en de Vries e.a. (2014) volgden samen ongeveer zeventig jongeren door het protocol. Biggs (2023) heeft deze studies systematisch heranalyseerd en wijst op ernstige methodologische beperkingen: kleine steekproef, geen controlegroep, selectieve uitval, een vooruitgang op gemeten welzijnsschalen die mogelijk binnen de natuurlijke ontwikkeling ligt, en één deelnemer die overleed aan complicaties — een feit dat in de oorspronkelijke publicatie nauwelijks werd belicht.

Wat Cass concludeert

De Cass Review (2024), gebaseerd op tientallen systematische reviews door de University of York, concludeert dat de bewijsbasis voor puberteitsremming en cross-sex hormonen bij minderjarigen zwak is. Cass stelt dat het Dutch Protocol nooit goed gerepliceerd is en dat de oorspronkelijke patiëntenpopulatie niet vergelijkbaar is met de huidige groep verwijzingen, die overwegend bestaat uit adolescente meisjes met complexe psychiatrische comorbiditeit.

Stand in Nederland

Amsterdam UMC en Curium-LUMC verdedigen het protocol, ondanks de internationale herziening. Een Nederlandse onafhankelijke evaluatie naar Cass-model ontbreekt. Critici (waaronder Nederlandse psychiaters, ouders en detransitioners) pleiten voor een fundamentele heroverweging en transparantie over langetermijnuitkomsten.