Depressie blijft na transitie
De belofte dat transitie de depressieve klachten oplost, blijkt voor een aanzienlijke groep onhoudbaar. Pre-existente depressie is een belangrijke voorspeller voor terugkeer van depressie ná transitie. Wanneer de fysieke verandering niet de innerlijke verwachting realiseert, ontstaat een nieuwe vorm van wanhoop.
Wat de data zeggen
De Bränström-Pachankis-correctie (American Journal of Psychiatry, 2020) liet zien dat het oorspronkelijk geclaimde effect van transitie op vermindering van psychiatrische behandelnoodzaak na controle voor confounders niet stand hield. De Cass Review (2024) constateert systematisch dat studies die positieve psychische uitkomsten claimen vaak korte follow-up, geen controlegroep en hoge uitval kennen — en bij correctie geen significant effect tonen.
Honeymoon-effect
In de eerste maanden na sociale, hormonale of chirurgische transitie ervaren veel patiënten een verbetering: de zogenaamde gender euphoria. Dit effect lijkt op het "honeymoon"-effect bij andere drastische lifestyle-veranderingen. Onderzoek (Bewley et al., 2019; Hruz, 2020) wijst dat dit effect na 2-5 jaar afzwakt en de onderliggende stemmingsklachten terugkeren of intensiveren.
Verstrengelde diagnoses
Bij velen met genderdysforie speelt depressie samen met trauma, eetstoornis, autistische kenmerken, sociale isolatie of borderline-persoonlijkheidsstoornis. Wanneer transitie als monocausale oplossing wordt ingezet, blijven deze comorbide klachten onbehandeld. Levine et al. (2022) noemen dit "diagnostic overshadowing" — alle klachten worden geprojecteerd op de genderidentiteit.
Suïcidaliteit
De claim dat transitie suïcides voorkomt — populair in publieke campagnes — wordt door de Cass Review afgewezen als niet ondersteund door bewijs van voldoende kwaliteit. De Dhejne-cohort (PLOS ONE, 2011) toonde aan dat suïcidemortaliteit ná transitie 19x hoger lag dan in de algemene bevolking. De juiste interpretatie is voorzichtigheid, niet versnelde affirmatie.
Wat de Nederlandse zorg niet meet
Standaard worden patiënten op de Amsterdamse en Nijmeegse poli's na operatie kort opgevolgd. Een gestructureerde meting van depressie-uitkomsten op tien- of vijftienjaars-termijn ontbreekt in de Nederlandse vakliteratuur. Zie ook psychische schade na transitie en comorbiditeit genegeerd. Externe bron: Cass Review samenvatting, The Lancet 2024.