Psychische schade na transitie
De aanname dat medische transitie de psychische klachten op lange termijn vermindert, vindt in de literatuur slechts beperkte steun. Het Bränström-Pachankis-onderzoek (American Journal of Psychiatry, 2019) — een vaak aangehaalde Zweedse cohortstudie — werd na correctie sterk in betekenis afgezwakt: van de oorspronkelijke claim van verlaagde behandelnoodzaak bleef geen statistisch significant effect over.
Wat blijft of terugkeert
Depressie, angst, dissociatie en suïcidaliteit komen na transitie in een aanzienlijk deel van de gevallen terug — vaak nadat de eerste euforie van fysieke verandering is uitgewerkt. De Zweedse Dhejne-cohort (PLOS ONE, 2011) liet zien dat de suïcidemortaliteit van post-operatieve patiënten 19x hoger was dan in de algemene bevolking; deze studie wordt zelden integraal weergegeven door affirmatieve voorlichting.
Comorbiditeit
Jongeren met genderdysforie hebben vaak comorbide diagnoses: autisme (vier- tot achtmaal verhoogd), eetstoornissen, depressieve stoornissen, complex trauma, ADHD. Wanneer transitie de centrale interventie wordt, blijven deze diagnoses onbehandeld. Levine, Abbruzzese en Mason (Journal of Sex & Marital Therapy, 2022) hebben dit specifiek bekritiseerd: het affirmatieve model verlaat de gangbare psychiatrische trapsgewijze diagnostiek.
Identiteitsverwarring na fysieke verandering
Wanneer fysieke veranderingen permanent worden maar de innerlijke ervaring niet verandert zoals verwacht, ontstaat een nieuwe vorm van dysforie. Detransitioneerders beschrijven een "voelen dat ik nu nog steeds niet de juiste persoon ben" — soms acuut, soms na jaren. Spijt en schaamte vermengen zich met blijvende lichaamsklachten.
Wat in NL niet wordt gevolgd
Op de Nederlandse academische centra is er geen verplichte, gestandaardiseerde follow-up van psychische uitkomsten over tien jaar. De gangbare metingen meten kwaliteit van leven kort na operatie — wanneer een tevredenheidseffect normaal is — niet op de termijn waarin spijt zich pleegt te manifesteren (gemiddeld 8-10 jaar volgens detrans-onderzoek). De Cass Review (2024) benoemt dit als één van de fundamentele leemtes.
Verwijzingen
Zie ook depressie blijft, dissociatie en casus comorbiditeit genegeerd. Externe bron: Dhejne et al., PLOS ONE 2011.